Identyfikacja ucznia w sytuacji kryzysowej

„Stan, z którym dana osoba nie potrafi sobie poradzić, nazywa się kryzysem. Jest to sytuacja, w której zawodzą dotychczasowe strategie adaptacyjne i pojawia się poczucie bezradności i lęk. Objawom tym towarzyszą zwykle zaburzenia procesów poznawczych oraz dolegliwości psychosomatyczne”. (Jacek Kubitsky, Vademecum psychoterapeuty, Warszawa 2015, s. 127). Natomiast „sytuacje kryzysowe lub traumatyczne to zdarzenia, które cechuje:
• nagłość, nieprzewidywalność wydarzenia,
• znacząca siła bodźca stresującego lub długotrwałość i nawracalność stresujących oddziaływań,
• postrzeganie lub doświadczanie sytuacji przez osobę jako przeszkody nie do zniesienia,
• związek z zagrożeniem lub niemożnością zaspokojenia istotnych potrzeb,
• brak zasobów i mechanizmów u osoby będącej w sytuacji kryzysu lub doświadczającej traumy do poradzenia sobie z trudnościami,
• reakcja na zdarzenie i jej skutki powodująca dezorganizację zachowania i uczuć, przeżywanie silnych przykrych emocji, występowanie reakcji psychosomatycznych”. (Marzenna Czarnocka, Udzielanie i dokumentowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole i przedszkolu, Warszawa 2019, s. 242).

Zestawienie bibliograficzne w wyborze „Identyfikacja ucznia w sytuacji kryzysowej” gromadzi piśmiennictwo z lat 2010-2021 (zawiera także dwa artykuły z 2009 roku stanowiące cykl dot. interwencji kryzysowej) i obejmuje 79 opisów bibliograficznych. Bibliografia została sporządzona na podstawie elektronicznych baz danych Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Opolu, baz Biblioteki Narodowej oraz z autopsji. Materiał bibliograficzny uporządkowano alfabetycznie, z podziałem na wydawnictwa zwarte i artykuły w czasopismach. Książki dostępne w PBW w Opolu i/lub filiach oznaczone są sygnaturą.

Książki:

1. Człowiek w obliczu nieznanego : psychiatrzy i pacjenci w dobie pandemii COVID-19 / redakcja naukowa Sławomir Murawiec, Tomasz M. Gondek. – Toruń : Akapit Wydawnictwo Edukacyjne, 2020. – 183 strony : fotografie, ilustracje ; 24 cm.

2. Człowiek w obliczu pandemii : psychologiczne i społeczne uwarunkowania zachowań w warunkach kryzysu zdrowotnego / Małgorzata Kossowska, Natalia Letki, Tomasz Zaleśkiewicz, Szymon Wichary, Piotr Kłodkowski, Anna Siewierska-Chmaj, Jarosław Górniak, Seweryn Krupnik, Maciej Koniewski ; wprowadzenie Jerzy Duszyński. – Sopot : Smak Słowa, 2020. – 270, [2] strony ; 24 cm.

3. Efekty kryzysów rozwojowych okresu dzieciństwa i dorastania jako kapitał psychologiczny u progu dorosłości / Błażej Smykowski // W : Ścieżki wkraczania w dorosłość / red. nauk. Anna Izabela Brzezińska i Weronika Syska. – Poznań : Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2016. – S. 75-104

4. Interwencja kryzysowa : konteksty indywidualne i społeczne / redakcja naukowa Dorota Kubacka-Jasiecka, Piotr Passowicz. – Kraków : Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne – Oficyna Wydawnicza AFM : na zlec. Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, 2016. – 277 s. ; 24 cm.
M 216029 (Opole)
* Dostępne w Internecie: https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/12781/KUBACKA-JASIECKA_PASSOWICZ_Interwencja_kryzysowa_konteksty_indywidualne_i_spoleczne_2016.pdf?sequence=1&isAllowed=y [dostęp: 25.06.2021 r.]

5. Interwencja pedagogiczna w pracy z dzieckiem i rodziną : kontekst środowiskowy / Katarzyna Segiet // W : Pedagog jako animator w przestrzeni życia społecznego / red. nauk. Tomasz Sosnowski, Wioleta Danilewicz, Mirosław Sobecki. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek, 2016. – S. 467-479
M 217979 (Opole)

6. Jak wspierać dzieci w kryzysie? : poradnik dla rodziców nie tylko na czas globalnej pandemii / Małgorzata Taraszkiewicz, Zofia Nalepa. – Poznań : Święty Wojciech Wydawnictwo, © 2020. – 109, [3] strony : ilustracje ; 23 cm.

7. Kryzys adolescencji i sposoby wsparcia / Jacek Kurzępa // W : Pomoc, wsparcie społeczne, poradnictwo : od teorii do praktyki / red. nauk. Magdalena Piorunek. – Toruń : Wydawnictwo Adam Marszałek, cop. 2016. – S. 62-100
M 64002 KK (Kędzierzyn-Koźle), M 215869 M 215870 (Opole)

8. Kryzys psychologiczny : poradnik dla rodziców i dzieci / Ewa Odachowska. – Warszawa : Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej. Wydział ds. Wdrażania Programów Społecznych, 2018. – 43 strony : errata ; 30 cm.
* Dostępne w Internecie: https://mcps.com.pl/wp-content/uploads/2019/04/mcps-informator-poprawki2.pdf [dostęp: 25.06.2021 r.]

9. Kryzys w rozwoju psychospołecznym młodzieży : potrzeba wsparcia rodzinnego o środowiskowego / Jolanta Suchodolska. – Bibliogr. // W : Szkoła i rodzina w środowisku lokalnym : teoria i praktyka / red. nauk. Alina Szczurek-Boruta, Barbara Chojnacka-Synaszko, Aleksander Gancarz. – Toruń : Wydawnictwo Adama Marszałka, 2016. – S. 101-113
M 216065 (Opole)

10. Nastolatek i COVID-19 : kryzys normatywny w nienormalnych czasach = Teenager and COVID-19 : a normative crisis in abnormal times / Maja Krefft, Magdalena Wilkowska // W : Człowiek w obliczu nieznanego : psychiatrzy i pacjenci w dobie pandemii COVID-19 / redakcja naukowa Sławomir Murawiec, Tomasz M. Gondek. – Toruń : Akapit Wydawnictwo Edukacyjne, 2020. – S. 49-62

11. Pedagogika i profilaktyka społeczna : nowe wyzwania, konteksty, problemy / redakcja naukowa Mariusz Z. Jędrzejko, Adam Szwedzik. – Milanówek ; Warszawa : Centrum Profilaktyki Społecznej – Oficyna Wydawnicza von Velke ; Oficyna Wydawnicza ASPRA (ASPRA-JR F.H.U.), 2018. – 365 s. : il. ; 24 cm.
M 054978 (Brzeg), M 64916 KK (Kędzierzyn-Koźle), M 057745 (Kluczbork), M 069075 (Nysa), M 218329 M 220347 M 220348 (Opole)

12. Poradnictwo psychologiczne / redakcja naukowa Czesław Czabała, Sylwia Kluczyńska. – Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2015. – 414 s. ; 24 cm.
M 055701 (Kluczbork), M 214456 M 214457 M 215205 (Opole)

13. Psychologia kryzysów w kulturowym rozwoju dzieci i młodzieży / Błażej Smykowski ; Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. – Poznań : Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2012. – 278, [1] s. : il. ; 24 cm.

14. Rodziców nie ma w domu… : predykatory i mechanizmy rozwoju cyberzaburzeń – konteksty doby pandemii = Parents are not home… : predicators and mechanisms the development of cyberdisorder – contexts of the pandemic era / Mariusz Z. Jędrzejko // W : Człowiek w obliczu nieznanego : psychiatrzy i pacjenci w dobie pandemii COVID-19 / redakcja naukowa Sławomir Murawiec, Tomasz M. Gondek. – Toruń : Akapit Wydawnictwo Edukacyjne, 2020. – S. 165-183

15. Rola pedagoga szkolnego w szkolnym systemie pomocy psychologiczno-pedagogicznej / Teresa Lewandowska-Kidoń, Barbara Kalinowska-Witek. – Lublin : Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2016. – S. 96-99 : Sytuacje kryzysowe w szkole i interwencja kryzysowa
M 054498 (Brzeg), M 068424 (Nysa), C 216688 M 216712 (Opole)

16. Ryzyko samobójstwa u młodzieży : diagnoza, terapia, profilaktyka / Agnieszka Gmitrowicz, Marta Makara-Studzińska, Anita Młodożeniec. – Warszawa : Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2015. – XIV, [2], 272, [1] s. : il. ; 24 cm.
M 214212 M 214213 (Opole)

17. Trauma dzieciństwa a uwikłanie w relacjach przemocy / Dorota Kubacka-Jasiecka // W : Interwencja kryzysowa : konteksty indywidualne i społeczne / redakcja naukowa Dorota Kubacka-Jasiecka, Piotr Passowicz. – Kraków : Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne – Oficyna Wydawnicza AFM : na zlec. Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, 2016. – S. 153-180
M 216029 (Opole)
* Dostępne w Internecie:
https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/12781/KUBACKA-JASIECKA_PASSOWICZ_Interwencja_kryzysowa_konteksty_indywidualne_i_spoleczne_2016.pdf?sequence=1&isAllowed=y [dostęp: 25.06.2021 r.]

18. Udzielanie i dokumentowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole i przedszkolu / Marzenna Czarnocka. – Warszawa : Wiedza i Praktyka, 2019. – S. 241-251 : Uczniowie w sytuacji kryzysowej lub traumatycznej
M 220622 M 220623 (Opole)

19. Vademecum psychoterapeuty / Jacek Kubitsky. – Wyd. 1, 1 dodr. – Warszawa : Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2015. – S. 127-134 : Interwencja kryzysowa
M 213958 (Opole)

20. Wsparcie społeczne w sytuacji kryzysowej / red. nauk. Anna Korlak-Łukasiewicz, Magdalena Zdaniewicz. – Zielona Góra : Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, 2016. – 132 s. : il. ; 24 cm.

21. Wspomaganie szkół w zakresie interwencji kryzysowej : sieci współpracy i samokształcenia / Katarzyna Ciszewska, Sandra Żyża. – Warszawa : Ośrodek Rozwoju Edukacji, 2016. – 108 stron ; 24 cm.
* Dostępne w Internecie: https://www.ore.edu.pl/wp-content/uploads/phocadownload/EFS/Poradnik-wspomaganie-szkol_w_zakresie_interwencji_K.Ciszewska_S.Zyza.pdf ;
http://www.bc.ore.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=886&from=publication [dostęp: 25.06.2021 r.]

22. Zaburzenia okresu adolescencji : wybrane zagadnienia / redakcja naukowa Agnieszka Cybal-Michalska, Hanna Kubiak i Anna Gulczyńska. – Wydanie 1. – Poznań : Wydawnictwo Naukowe UAM, 2021. – 157 stron ; 24 cm. – (Psychologia i Pedagogika / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ISSN 0083-4254 ; nr 328)
M 65237 KK (Kędzierzyn-Koźle)

 

Artykuły w czasopismach:

23. Czym martwi się nastolatek? / Aleksandra Kubala-Kulpińska // Głos Pedagogiczny. – 2020/2021, nr 121, s. 65-70

24. Ćwiczenia rozwijające samoświadomość i umiejętność rozwiązywania wewnętrznych trudności nastolatków / oprac. Aleksandra Kubala-Kulpińska. – (Narzędziownia) // Głos Pedagogiczny. – 2000/2021, nr 121, s. 44-48

25. Depresja nastolatków / Małgorzata Pomianowska. – (Materiały dla nauczycieli) // Dyrektor Szkoły. – 2021, nr 3, s. 61-63
* Pandemia COVID-19 niesie poważne zagrożenia dla samopoczucia oraz zdrowia psychicznego dorosłych i dzieci

26. Działania interwencyjne w sytuacjach kryzysowych / Małgorzata Łoskot // Głos Pedagogiczny. – 2010, nr 1, s. 54-55

27. Dziecko w czasach zarazy / Magdalena Śniegulska ; rozm. przepr. Kinga Bartkowiak // Głos Pedagogiczny. – 2020, nr 117, s. 19-22

28. Emocje dzieci w sytuacji kryzysu epidemiologicznego : bajkoterapia w odpowiedzi na strach przed wirusem / Monika Litwinow // Wychowanie w Przedszkolu. – 2020, nr 4-5, s. 24-28

29. Gdy uczeń ma kłopoty / Magdalena Goetz // Głos Nauczycielski. – 2016, nr 48, s. 13
* Konstruktywna rozmowa z rodzicami o problemach dziecka

30. Interwencja kryzysowa w pracy pedagoga szkolnego / Magdalena Barabas // Lubelski Rocznik Pedagogiczny. – T. 35, z. 1 (2016), s. 197-210
* Dostępne w Internecie: http://dlibra.umcs.lublin.pl/dlibra/docmetadata?id=29094&from=publication [dostęp: 28.06.2021 r.]

31. Interwencja kryzysowa w szkole. Moduł I : Teoretyczne podstawy kryzysu / Jarosław Jagieła // Psychologia w Szkole. – 2009, nr 3, s. 38-51
* Materiały do kursu on-line dla pracowników oświaty

32. Interwencja kryzysowa w szkole / Ewa Maksymowska, Dorota Mielcarek // Dyrektor Szkoły. – 2013, nr 10, s. 78-80

33. Interwencja kryzysowa w szkole. Moduł 1, Teoretyczne podstawy kryzysu / Jarosław Jagieła // Psychologia w Szkole. – 2009, nr 3, s. 38-51

34. Interwencja kryzysowa w szkole. Moduł 2, Sytuacje kryzysowe dziecka / Jarosław Jagieła // Psychologia w Szkole. – 2009, nr 4, s. 56-67

35. Interwencja kryzysowa w szkole. Moduł 3, Sytuacje kryzysowe szkoły / Jarosław Jagieła // Psychologia w Szkole. – 2010, nr 1, s. 50-54

36. Interwencja kryzysowa w szkole. Moduł 4, Elementy interwencji kryzysowej / Jarosław Jagieła // Psychologia w Szkole. – 2010, nr 2, s. 151-158

37. Interwencja kryzysowa wobec młodzieży o skłonnościach samobójczych / Aneta Sylwia Baranowska // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2015, nr 5, s. 24-30

38. Jak rozmawiać o epidemii / Tomasz Garstka. – Bibliogr. // Dyrektor Szkoły. – 2020, nr 5, s. 51-54

39. Jak wspierać dziecko w okresie epidemii koronawirusa? : ulotka dla rodziców / oprac. Małgorzata Łoskot. – (Narzędziownia) // Głos Pedagogiczny. – 2020, nr 115, s. 50

40. Jak wspierać odporność psychiczną dzieci w wieku przedszkolnym / Anna Jankowska // Bliżej Przedszkola. – 2019, nr 4, s. 4-7

41. Jak wspierać ucznia z objawami depresji / Małgorzata Łuba // Świat Problemów. – 2017, nr 2, s. 24-27

42. Jeszcze o lęku : co robić? / Magdalena Goetz // Głos Nauczycielski. – 2020, nr 13, s. 16
* Emocje związane z pandemią koronawirusa

43. Konsekwencje doświadczenia traumy u dziecka i jego funkcjonowanie w środowisku szkolnym / Renata Gardian-Miałkowska // Remedium. – 2021, nr 4, s. 10-12

44. Kryzys pandemiczny w szkole – dynamika i konsekwencje / Aleksandra Kubala-Kulpińska // Głos Pedagogiczny. – 2021, nr 118, s. 55-58

45. Kryzys tożsamości w okresie późnej adolescencji : pozytywne implikacje dla oddziaływań resocjalizacyjnych i profilaktycznych / Arleta Michalik. – Bibliogr. // Probacja. – 2016, [nr] 1, s. 55-77
* Dostępne w Internecie: https://www.arch.ms.gov.pl/pl/probacja/2016/ [dostęp: 25.06.2021 r.]

46. Kryzys ucznia – co powinien wiedzieć i zrobić pedagog? : znaczenie kompetencji z zakresu interwencji kryzysowej w pracy / Hanna Stępniewska-Gębik, Roma Kwiecińska // Ruch Pedagogiczny. – 2012, nr 2, s. 103-117
* Dostępne w Internecie: http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-046803e9-76b4-49a7-8c33-3cfec87e7bff [dostęp: 25.06.2021 r.]

47. Kryzys wartości w okresie adolescencji / Patrycja Kozera-Mikuła // Wychowawca. – 2014, nr 4, s. 20-22

48. Model pracy z uczniem znajdującym się w sytuacji kryzysowej lub traumatycznej / Małgorzata Łoskot // Głos Pedagogiczny. – 2011, nr 31, s. 12-15

49. Oswoić strach / Magdalena Śniegulska // Remedium. – 2020, nr 4, s. 9-11
* Strach u dzieci przed koronawirusem

50. Pękający dom : pomoc dzieciom w kryzysie rozwodu rodziców / Ewa Kiliszek // Niebieska Linia. – 2014, nr 4, s. 5-7

51. Poepidemiczne problemy zdrowia psychicznego uczniów / Małgorzata Łoskot // Głos Pedagogiczny. – 2020, nr 119, s. 8-11

52. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna on-line / Włodzimierz Kaleta // Wczesna Edukacja. – 2021, nr 1, s. 19-21

53. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna przed monitorem komputera / Agnieszka Zielińska-Graf // Meritum. – 2020, nr 3, s. 43-47
* Dostępne w Internecie: http://meritum.edu.pl/numery/numer?id=63 [dostęp: 25.05.2021 r.]

54. Praca psychologiczna z dziećmi z chorobami onkologicznymi w obliczu pandemii SARS-CoV-2 / Joanna Kmita // Remedium. – 2020, nr 5, s. 10-11

55. Praca z uczniem w kryzysie emocjonalnym / Grażyna Róziewicz. – Bibliogr. // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2012, nr 1, s. 9-21

56. Profilaktyka samobójstw w szkole / Barbara Pilecka // Meritum. – 2010, nr 4, s. 37-44
* Dostępne w Internecie: http://meritum.mscdn.pl/meritum/moduly/egzempl/19/19_37_abc.pdf [dostęp: 25.06.2021 r.]

57. Próby samobójcze nastolatków / Mariusz Z. Jędrzejko // Dyrektor Szkoły. – 2021, nr 3, s. 48-55

58. Psychologiczne skutki pandemii / Tomasz Garstka // Dyrektor Szkoły. – 2021, nr 5, s. 57-58

59. Rodzic małego dziecka a kryzys rozwodowy / Marta Molińska // Remedium. – 2014, nr 1, s. 22-24

60. Skutki uboczne izolacji społecznej u dzieci i młodzieży / Joanna Kmita // Remedium. – 2020, nr 9, s. 12-14

61. Stres i kryzys w szkole / Jarosław Jagieła // Wychowawca. – 2010, nr 10, s. 12-14

62. Temat: Rozpoznawanie potrzeby pomocy dziecku w czasie pandemii : scenariusz zdalnego spotkania z rodzicami / Tomasz Garstka // Dyrektor Szkoły. – 2021, nr 5, s. 59-60

63. Teoria kryzysów a edukacja / Błażej Smykowski . – Bibliogr. // Ruch Pedagogiczny. – 2015, nr 2, s. 33-45

64. To się dzieje tu i teraz : właściwa reakcja w sytuacji zagrożenia / Małgorzata Łoskot // Głos Pedagogiczny. – 2010, nr 1, s. 4-7

65. Uczeń w kryzysie // Dyrektor Szkoły. – 2021, nr 3, s. 68

66. Uczeń w kryzysie / Katarzyna Romanowska-Gręda // Sygnał. – 2016, nr 6, s. 7- 10
* Problemy emocjonalne uczniów

67. Uczeń w sytuacji kryzysowej / Aleksandra Kubala-Kulpińska // Życie Szkoły. – 2021, nr 2-3, s. 46-53

68. W dobie pandemii i izolacji / Magdalena Goetz // Głos Nauczycielski. – 2020, nr 14-15, s. 18-19
* Dot. radzenia sobie z lękiem przed koronawirusem

69. Wsparcie ucznia z objawami depresyjnymi / Małgorzata Łuba // Świat Problemów. – 2017, nr 1, s. 34-38

70. Wybierz strategię / Magdalena Goetz // Głos Nauczycielski. – 2020, nr 12, s. 14-15
* Jak radzić sobie z emocjami wywołanymi pandemią

71. Zaburzenia nastroju w wieku dojrzewania / Aleksandra Kubala-Kulpińska // Głos Pedagogiczny. – 2021, nr 123, s. 41-46

72. Zapobieganie depresji / oprac. MP. – (Materiały dla nauczycieli) // Dyrektor Szkoły. – 2021, nr 3, s. 64

73. Zagrożenia suicydalne jako predyktor zachowania człowieka / Dorota Świątek. – Bibliogr. // Szkoła Specjalna. – 2015, nr 2, s. 113-123
* Dot. roli sytuacji kryzysowych w etiologii samobójstw młodzieży i osób dorosłych, wagi prewencji edukacyjnej i wynikających z niej zadań szkół

74. Zarządzanie sytuacjami kryzysowymi / Ewa Maksymowska // Dyrektor Szkoły. – 2013, nr 4, s. 76-80

75. Zarządzanie sytuacjami kryzysowymi na terenie szkoły/placówki oświatowej / Katarzyna Koszewska // Meritum. – 2010, nr 4, s. 16-22
* Dostępne w Internecie: http://meritum.mscdn.pl/meritum/moduly/egzempl/19/19_16_abc.pdf [dostęp: 25.06.2021 r.]

76. Żeby czuli się bezpiecznie : potrzeby dzieci i młodzieży w sytuacji pandemii koronawirusa / Adriana Kloskowska // Głos Pedagogiczny. – 2020, nr 115, s. 5-8

77. Żeby czuli się bezpiecznie : uczniowie w sytuacji pandemii koronawirusa / Adriana Kloskowska // Polonistyka. – 2020, nr 3-4, s. 55-58

78. Żeby czuli się bezpiecznie : potrzeby dzieci i młodzieży w sytuacji pandemii koronawirusa / Adriana Kloskowska // Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne. – 2020, nr 3-4, s. 80-83

79. Życie jest zmianą : jak nie poddać się kryzysowi adaptacyjnemu w czasie pandemii / Agnieszka Wentrych // Bliżej Przedszkola. – 2020, nr 9, s. 32-34

Zob. też: Interwencja kryzysowa

Oprac. Anna Zacłona
Wydział Informacji, Bibliografii i Udostępniania Zbiorów
PBW w Opolu